Verantwoording, doelen en planning

Verantwoording

Waarom deze kennisbank voor kinderopvangondernemers en -directeuren over risico- en crisismanagement? Daar zijn veel antwoorden op te geven. Sommige hebben niet speciaal te maken met de kinderopvang, maar gelden voor alle bedrijfstakken:

  • niet alle risico’s zijn te vermijden of tot een minimum te reduceren, zodat er nog noemenswaardige risico’s overblijven: restrisico’s
  • als een risico zich manifesteert, dus naar buiten treedt, kan dat grote gevolgen hebben voor de bedrijfsvoering en misschien zelfs voor het voortbestaan van de organisatie; er is dan sprake van een crisissituatie
  • een crisis kost veel tijd, energie en geld; vaak aanzienlijk meer dan ‘in vredestijd’ van achter een bureau kon worden bedacht
  • een flinke crisis kan een bedrijf de kop kosten
  • veel crises zijn te voorkomen of aan te zien komen
  • door adequaat optreden kan men de effecten van een crisis beteugelen
  • en zo wordt het voortbestaan van de onderneming zo goed mogelijk gewaarborgd.

Een rol speelt hierbij dat we tegenwoordig niet meer uitsluitend met een financiële bril naar risicomanagement kijken (financial risk management), maar dat breder invullen. Tegenwoordig spreekt men daarom wel van integraal risicomanagement. En zo doen we dat in deze kennisbank ook, door in te gaan op alle risico’s die voor een onderneming kunnen gelden.

Doelen

De doelen van ‘In Control!’ zijn, compact weergegeven, als volgt:

  • het leveren van praktisch gerichte informatie in de breedste zin van het woord; niet alleen door erkende experts, maar ook door gebruikers uit de praktijk (ook uit andere bedrijfstakken dan de kinderopvang), zodat zij aan de hand hiervan kunnen vaststellen of hun organisatie al dan niet in control is en concreet kunnen toewerken naar verbetering
  • het gemakkelijk ontsluiten van de aangeboden informatie
  • interactiviteit mogelijk maken, niet alleen door middel van een digitale en telefonische advies- en servicedesk, maar ook door inhoudelijke reacties van gebruikers.

Risicoprofiel kinderopvang bovengemiddeld

De kinderopvangbranche is vermoedelijk alleen al door haar ‘product’ bovenmodaal risicovol en dus ook bovengemiddeld gevoelig voor crises. De verzakelijking van de branche is echter nog niet zo ver dat men ten volle en in de hele breedte inziet welke risico’s er in het algemeen en in het bijzonder spelen, en tot welke crises die risico’s kunnen leiden. Vergeleken met een jaar of tien geleden is het gelukkig wel zo dat veel kinderopvang-organisaties financieel gesproken een redelijk goede positie hebben (hoewel die de afgelopen periode wel weer onder druk is komen te staan). Dat is onder meer toe te schrijven aan het veel beter dan in de beginperiode omgaan met kostprijsberekeningen. Ook met marktwerking is inmiddels de nodige ervaring opgedaan, hoewel bij een groot aantal kinderopvangondernemers het begrip ‘concurrentie’ nog niet echt scherp op het netvlies staat. Tot slot kan, en dat is wel zo prettig, worden vastgesteld dat het gemiddelde opleidingsniveau zowel op de werkvloer als vanaf middenmanagement aanmerkelijk gestegen is.

Verscherping en verharding

Ook algemeen maatschappelijke ontwikkelingen doen zich gelden. Niemand kan meer de ogen sluiten voor de steeds stringentere eisen van banken en verzekeraars, voor de toegenomen mondigheid van de consument, voor verscherpte aansprakelijkheids-wetgeving, voor de bijna Amerikaanse toestanden waar het gaat om schadeclaims. Ter illustratie: het aantal schadeclaims is de afgelopen tien jaar volgens bronnen in zowel de advocatuur als de verzekeringswereld vertwintigvoudigd, terwijl het gemiddelde claimbedrag meer dan vertienvoudigd is. Helaas is onduidelijk welk percentage ook daadwerkelijk wordt toegekend, maar het staat wel vast dat dit een veelvoud moet zijn van wat het eind vorige eeuw was. Overigens: mochten advocaten in ons land ooit gaan werken volgens het principe ‘No cure, no pay’, dan zou dat het aantal claims ongetwijfeld nog verder omhoog jagen.

Hypes, media en burgerjournalistiek

En wat te denken van de inmiddels onophoudelijke aandacht voor het verschijnsel veiligheid? Ook noemen we de media, waarvan de producten in een marktsituatie nog navrantere uitwerkingen kunnen hebben voor individuele ondernemers. De opkomst van de burgerjournalistiek, die ook nog in de hand is gewerkt door technologische snufjes (Twitter, Facebook, YouTube, etc.), mag in dit verband evenmin onvermeld blijven.

Regulering en toezicht

Marktwerking en concurrentie hebben dan wel in de kinderopvang hun intrede gedaan, er zijn nóg twee elementen waarmee kinderopvangondernemers meer dan welke ondernemer ook rekening dienen te houden. Die elementen zijn de regulering door de politiek, onder meer door middel van fiscaal beleid, en het toezicht dat diezelfde politiek oplegt. En dat allemaal omdat het om kinderen gaat, natuurlijk. Dit maakt de sector voor toch wel een belangrijk deel speelbal van andermans golven en van soms moeilijk voorspelbare bewegingen in het politieke landschap. Zich de hele tijd moeten aanpassen vreet uiteraard energie en werkt vaak knap frustrerend. Critici spreken in dit verband wel van geïnstitutionaliseerd wantrouwen jegens de sector, tot uiting komend in steeds strenger wordende toezichteisen. Daarom is het goed dat de lobbykrachten van de sector inmiddels gebundeld zijn, hoewel daarvan vanzelfsprekend geen wonderen te verwachten zijn, althans niet op korte termijn.

Risicobewustzijn

In het bestek van ‘In Control!’ wordt vooral getracht, helder te maken waarom het zo belangrijk is dat ondernemers en directeuren in de kinderopvangsector meer risicobewustzijn aan de dag gaan leggen. Doen zij dat niet, dan kan dat namelijk veel geld kosten. Crises en calamiteiten zijn kostbaarder dan menigeen denkt! Hebt u al eens uitgerekend wat het u kost als u een van uw kindercentra twee weken gesloten zou moeten houden? En hoe groot is dan de kans dat u uw klandizie kwijtraakt aan een concurrent? En wat betekent het voor uw kaspositie als u een bestuurlijke boete van enige tienduizenden euro’s moet betalen? Om dat soort bedragen kan het namelijk al heel gauw gaan, wijst de praktijk uit.

Kortom, het is zaak dat crises zo mogelijk nog in de kiem gesmoord worden. In de hoofdrubriek over crisismanagement vindt u uiteenlopende adviezen en tips hoe dat kan worden gedaan. U moet dan wel abonnee zijn van deze kennisbank om deze te kunnen lezen.

Risicomanagement en crisismanagement: in elkaars verlengde

Crisismanagement is het meest kansrijk als het gebeurt op basis van risicomanagement. Vandaar ook dat er binnen het bestek van ‘In Control!’ veel aandacht aan wordt besteed. Risicomanagement kan worden beschouwd als een systematische manier van denken en doen die alertheid kweekt en organisaties slagvaardiger kan maken. Immers, wie gewend is kritisch is te kijken naar de eigen organisatie, weet ook waar dingen beter kunnen. Vaak heeft dat dan te maken met de interne communicatie, met afstemming. Dat geldt ook voor het zicht krijgen op risico’s, ze analyseren met het oog op mogelijk effecten, maatregelen nemen, enz. Wie bedenkt dat de meeste calamiteiten voortkomen uit menselijk falen en dat dit falen vaak komt door slechte communicatie, zal inzien dat investeren in goede communicatie uitermate zinvol is. In de bijdragen van Carla van Gerrevink, van Van Gerrevink Training & Advies, worden daartoe talrijke handreikingen gegeven, onder meer richting werkvloer. Belangrijk, want volgens een medio 2012 in de sector uitgevoerd onderzoek van adviesbureau Visionplanner ‘landt’ er nog geen 40% van door het management uitgestippeld risicobeleid.

Risicomanagement hoeft overigens niet kostbaar te zijn; het is veeleer een kwestie van investeren in tijd en energie. Dat is één van de talrijke parallellen met kwaliteitsmanagement. En een andere parallel is discipline. Misschien is dat wel de belangrijkste succesfactor van allemaal.

Scenario’s

Crises en calamiteiten kunnen nooit helemaal voorkomen worden. Risicomanagement maakt efficiënt en effectief crisismanagement mogelijk, dankzij doordachte crisisscenario’s. Daarvan zijn diverse voorbeelden opgenomen. Veelal is het juiste en tijdige communicatie die de bedachte oplossingen daadwerkelijk dichterbij brengt. Vandaar dat in deze kennisbank ook de nodige aandacht wordt geschonken aan crisiscommunicatie.

Praktijkgericht

Tot slot merken we op dat deze kennisbank geen wetenschappelijke pretenties heeft. Ook omdat met de grootst mogelijke nadruk de praktijk van de kinderopvang in het oog is gehouden, hebben we bestaande theorieën en principes soms bewust gelaten voor wat die waard zijn. Wat niet wegneemt dat we ons ook in dit opzicht aanbevolen houden voor op- en aanmerkingen.

Planning

Voor 2014 staan nog 40 artikelen gepland, wat het totaal op 135 zal brengen. Mede gelet op de tegenwind die de sector momenteel ondervindt zal het accent hierbij onverminderd liggen op financieel risicomanagement.

Ilmar Woldring
Hoofdredacteur

 

 

 

 

 

 

Reacties zijn gesloten.