Risicomanagement

In de kinderopvang is risicomanagement een nog relatief nieuw begrip. Eind jaren negentig was in ons land het toen net opgerichte Waarborgfonds Kinderopvang de eerste exponent van nieuw, risico-gestuurd denken. Maar ook in tal van andere sectoren is het begrip nog vrij nieuw, zeker als je nagaat wanneer er daadwerkelijk mee begonnen is. Althans, in ons land en in Europa. Dat geldt bijvoorbeeld voor de horeca en het onderwijs, maar ook voor de zorg. Op de keper beschouwd is men daar eigenlijk ook pas een jaar of tien geleden serieus werk van risicomanagement gaan maken.

In de Verenigde Staten daarentegen is men met risicomanagement begonnen vlak na de Tweede Wereldoorlog. Daar kijkt men tot op de dag van vandaag ook anders, want zonniger aan tegen de risico’s die ondernemingen lopen. In de Verenigde Staten wordt een ondernemer die failliet is gegaan niet met de nek aangekeken en als een soort paria behandeld, zoals in Europa. (Hoewel de gemiddelde Amerikaanse burger de afgelopen periode veel van zijn heilig geloof in ondernemen en ondernemers heeft ingeleverd, met dank aan accountant Andersen, energiereus Enron, telecomgigant WorldCom, automoloch General Motors en een aantal grote handelsbanken.)

Verzekeren

Eén vorm van risicomanagement kennen we allemaal: verzekeren. Gebeurt ons iets vervelends, bijvoorbeeld een auto-ongeluk, dan stelt onze verzekering of die van de tegenpartij ons in staat om de schade te laten repareren. Omdat een schade al snel in de papieren loopt, is jezelf ertegen verzekeren beslist zinvol. Vandaar ook dat verzekeringsspecialisten altijd adviseren: verzeker je tegen kosten die je zelf niet kunt dragen.

Verzekeringen zijn er inmiddels in de meest uiteenlopende soorten en maten; we zijn er ook aardig mee vertrouwd. Dat is trouwens niet hetzelfde als er op een goede manier mee omgaan. Zo is de kans ook zeker aanwezig dat u, ondernemer in de kinderopvang, sommige dingen te goed (lees: te duur) hebt verzekerd en andere niet goed genoeg (u bent dan onderverzekerd) of ten onrechte helemaal niet.

Verzekeringsspecialist Rudy Lubbersen van IFA Bedrijfsadvies zal in een aantal artikelen enkele verdiepingsslagen maken inzake verzekeringsaangelegenheden. Zijn rijke praktijkervaring, ook opgedaan in de kinderopvangsector, gaat hij omzetten in  nuttige tips en adviezen.

Wist u trouwens dat er, soms heel grote, bedrijven zijn die bewust afzien van zoniet alle, dan toch veel verzekeringen? Hun filosofie daarachter is simpel en een vorm van fundamentele risicoafweging: leg wat je anders aan premies kwijt bent opzij, zodat je een goed gevulde pot hebt als er een keer iets grondig mis gaat. De Amerikaanse chemiereus DuPont de Nemours is misschien wel het bekendste voorbeeld van bedrijven die deze bewuste keus maken.

Stroomlijnen

Risicomanagement is eigenlijk ook begonnen als verzekeringsmanagement. Met name grote bedrijven zijn een jaar of vijfentwintig à dertig geleden gestart met een eigen verzekeringsafdeling of zelfs een eigen verzekeringsbedrijf. Slim, want dat levert niet alleen stroomlijning op, maar bijvoorbeeld ook inkoopvoordelen. Geleidelijk aan zijn deze afdelingen hun taken breder gaan opvatten, zijn ze zogezegd ook meer gaan kijken naar de voorkant van de dingen. En zo is risicomanagement ontstaan: het stelselmatig onderzoeken van risico’s en op geleide daarvan beleid ontwikkelen. De grootste ondernemingen in ons land hebben daarvoor aparte functionarissen in dienst: risicomanagers en risico-analisten.

Kosten versus baten

Dat kost veel geld, zult u nu ongetwijfeld denken. Dat klopt zonder meer. Hier staat tegenover dat het goed omgaan met risico’s ook heel veel geld kan besparen. Of, de kans dat dingen echt helemaal fout gaan tot een minimum kan verkleinen. Een voorbeeld: de kans dat uw kindercentrum door een flinke brand wordt getroffen, is statistisch heel erg gering. Maar dat is nog geen reden om niets te doen aan brandpreventie. En om geen brandverzekering af te sluiten, om maar wat te noemen.

Misverstand

Een veelvoorkomend misverstand is dat risicomanagement betekent: alle risico’s uitschakelen, tegen elke prijs. Niets is minder waar. Tal van risico’s zijn slechts met veel geld helemaal weg te nemen. En sommige zelfs helemaal niet, ongeacht wat men ervoor uitgeeft. Natuurlijk, u zou uw kindercentrum helemaal uit beton kunnen laten optrekken, de gordijnen kunnen laten maken van onbrandbaar materiaal en aan het plafond per vierkante meter een sprinkler laten aanbrengen. Zoiets is echter niet realistisch. Dus moet er een gezonde balans gevonden worden: wat heeft zin, en wat niet? En welk beleid is te rijmen met uw pedagogische uitgangspunten?

Ondernemingsrisico’s

U bent ondernemer. En ondernemen betekent risico’s nemen. Dat is normaal. Vandaar dat deskundigen een onderscheid maken tussen ondernemingsrisico’s en zuivere risico’s. Zaken als tarieven, marketingbeleid en de aanschafkosten van meubilair vallen in de categorie ondernemingsrisico’s. Daaronder valt trouwens ook de vestiging vlakbij u in de buurt van een concurrerend kindercentrum. In de categorie van zuivere risico’s horen thuis: brand, overstroming, persoonlijke en materiële ongelukken, bommelding, etc.

Continuïteit voorop

Risicomanagement heeft, op de keper beschouwd, slechts één doel, namelijk het zo goed mogelijk waarborgen van de continuïteit van een bedrijf. Eenvoudiger gezegd: het doel van risicomanagement is, ervoor te zorgen dat áls er iets ernstigs gebeurt, dus als er sprake is van een crisissituatie, een bedrijf zo snel mogelijk weer aan het draaien komt – dus uit de crisissituatie raakt.

Dat geldt zeker ook in de kindersector. Immers, stel dat door de een of andere oorzaak uw kindercentrum de poorten twee weken dicht moet houden. Dat betekent: twee weken lang geen inkomsten, maar wel uitgaven (met name personeelskosten) – tenzij u contractueel met uw klanten geregeld had dat u bij een sluiting door overmacht toch facturen mag sturen. Vraag: hébt u zoiets geregeld?

Bedrijfsprocessen

Hier is sprake van een duidelijke overeenkomst met kwaliteitsmanagement (synoniemen: total quality management ofwel TQM, integrale kwaliteitszorg, integraal kwaliteitsbeheer). Kwaliteitsmanagement beoogt de bedrijfsprocessen optimaal in te richten, zodat met de laagste kosten de hoogste opbrengsten kunnen worden verwezenlijkt. Alles wat de bedrijfsprocessen verstoort, is ten nadele van het bedrijf. Risicomanagement en kwaliteitsmanagement hebben dan ook één gemeenschappelijk aandachtsgebied, en wel een goed veiligheidsbeleid. Risicomanagement kijkt daarbij trouwens iets breder en schenkt bijvoorbeeld ook aandacht aan zaken als externe beveiliging en bewaking. En als er iets mis gaat met de productie, kan dat zowel vanuit kwaliteitsmanagement als vanuit risico-management consequenties hebben. Dat speelt met name in omgevingen waarin sprake is van massaproductie. Zo betekent één kapot limonadeflesje voor een fabrikant niets, totdat onverhoopt een consument daarvan een glassplinter inslikt. Wordt dat door de media opgepikt, dan is er ogenblikkelijk sprake van een fikse crisis. Tijdige signalering van (productie)fouten is dus essentieel.

Risicomanagement kijkt verder dan het goed organiseren van een ontruiming of het adequaat hulp bieden in geval van een ongeluk. Risicomanagement beoogt de continuïteit van organisaties zo goed mogelijk te waarborgen. Vandaar ook dat de essentie van risicomanagement neergelegd wordt in continuïteitsplannen. Die geven dus antwoord op de vraag wat er gedaan moet worden als door de een of andere oorzaak het voortbestaan van de organisatie in gevaar zou kunnen komen.

Dan is het natuurlijk ook zaak om die oorzaken te kennen, ze in kaart te brengen. Verder is het noodzakelijk dat in de organisatie al hetgeen wordt bedacht om zich hiertegen teweer te stellen, ook daadwerkelijk kan worden uitgevoerd. En vanzelfsprekend moet dat ook nog eens adequaat gebeuren. Daarom kunt u maar beter goed voorbereid zijn. Word abonnee!

Reacties zijn gesloten.